الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

120

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

خواهد بود و هر عددى كه عند العرف شمردنش آسان باشد مثل عدد 2 و 5 و 10 و . . . شبهه در آن ، محصوره خواهد بود . اشكال اين ضابطه : اين ضابطه از جهاتى اجمال و ابهام دارد ؛ زيرا شمردن عدد هزار در زمان قليل مثل يك دقيقه دشوار است ، ولى در زمان طويل مثل 30 دقيقه امرى ، پس آسان است ، پس خدشه دارد . 2 . براساس اشكال ضابطه قبل جناب محقق ثانى قيدى را برآن افزوده و آن اينكه هر عددى كه شمارش آن در زمان قليل آسان باشد او محصوره است و هر عددى كه شمارش آن در زمان قليل مشكل باشد و لو در زمان طويل آسان باشد او غير محصوره خواهد بود سپس جناب محقق فرموده : بعضى از مراتب عاليهء عدد يقينا غير محصوره است مثل عدد هزار ؛ زيرا شمارش آن در زمان قليل دشوار است و بعضى از مراتب نازلهء عدد قطعا محصوره است مثل عدد دو يا سه و . . . و در اين ميان يك سلسله اعداد جارى مجراى عدد هزار است مثل نهصد و هشتصد و . . . و حكم هزار را دارند در غير محصوره بودن و يك سرى اعداد جارى مجراى عدد 2 و 3 هستند مثل عدد پنج و ده و بيست و . . . و حكم عدد سه را دارند در محصوره بودن و بعضى از اعداد هم مشكوك‌اند كه آيا ملحق به عدد سه باشند يا به هزار مثل عدد چهارصد و پانصد و ششصد . مثلا در اين موارد معيار ظن غالب است اگر براى مجتهدى ظن غالب به الحاق اين اعداد به يك طرف از دو طرف اعلى و ادنى حاصل شد به مظنه عمل مىكند و اگر حاصل نشد استصحاب مىكند تا زمانى كه ناقل حاصل شود . اشكالات اين ضابطه : الف . شما گفتيد عدد هزار غير محصوره است . سپس گفتيد در غير محصوره احتياط واجب نيست ، چون عسر و حرج دارد . ما مىگوييم اين دو كلام متنافيان‌اند ؛ زيرا اگر فرض كنيم خانه‌اى را كه بيست متر در بيست متر باشد و يقين كنيم كه يك گوشه‌اى از اين خانه به مقدار سجدگاه متنجس شده كه اين يك جزء نسبت به كل منزل يكى در هزار ، بلكه يكى در ده‌هزار است . حال در اينجا چه عسر و حرجى در وجوب اجتناب هست و چه فرق است بين اين فرض و بين فرض اينكه علم اجمالى داريم كه دو متر از اين خانه فرضا چهل مترى نجس شده ؟ سهولت